Gelecek Sayılar

Makale Çağrısı: Immanuel Kant [Eylül 2020]

Felsefe tarihinde empirist gelenek ile rasyonalist geleneğin kavşak noktası olarak düşünülen Immanuel Kant’ın düşüncelerinin kendi yaşamı içinde oldukça geç bir dönemde olgunlaşmış olduğunu biliyoruz. Başyapıtı olarak değerlendirilen Saf Aklın Eleştirisi‘ni [Kritik der reinen Vernunft] ellili yaşlarında tamamlayan Kant’ın felsefesi bu yapıttan sonra Eleştiri (Kritik) Felsefesi olarak anılacaktır. Bu ilk eleştiriye ek olarak Pratik Aklın Eleştirisi [Kritik der praktischen Vernunft] ve Yargıgücünün Eleştirisi [Kritik der Urteilskraft] başlığıyla iki eleştiri daha yayımlayan Kant bu üç eleştiriyle kendi düşünce sistemini bütünlüklü bir şekilde ortaya koymuştur. Bilindiği gibi, bu üç eleştirinin yanında; doğa, tarih, hukuk, siyaset, din ve aydınlanma düşüncesi gibi konularda birçok eseri bulunmaktadır. Bu açıdan bakıldığında Kant’ın düşüncesi, özellikle kendisinin Eleştiri dönemi göz önünde tutulursa, felsefi düşüncenin neredeyse tüm alanlarına nüfuz etmektedir.

Felsefi düşüncenin tüm alanlarına nüfuz eden bu felsefenin şu dört soruya verilen yanıtlardan oluştuğu düşüncesi bizzat Kant tarafından ifade edilmiştir:

  1. Ne bilebilirim?
  2. Ne yapmalıyım?
  3. Ne umut edebilirim?
  4. İnsan nedir?

Bu sorulardan ilk üçüne verilen yanıtlar son sorunun yanıtını da oluşturacaktır.

İlk soru Kant’ın teorik felsefesine yönelik bir sorudur ve bu soru çerçevesinde insanın bilme yetilerinin yapısı, bilgiyi oluşturan kurucu unsur olmaları bakımından ele alınmaktadır. Bu açıdan bakıldığında bu soruya ilk eleştiride (Saf Aklın Eleştirisi) verilen yanıt bir Transsendental Felsefe geleneğini başlatmaktadır. İkinci soru ise istemenin (Wille) belirlenmesi sorunu çerçevesinde pratik felsefe alanına yönelmekte ve bu alan içinde istemenin içeriksiz (formel) bir tarzda yani yasaya göre belirleniminin nasıl gerçekleşeceğini ve bu temelde bir ahlaklılığın nasıl ortaya çıkacağını araştırmaktadır. Üçüncü soru ise doğa alanında ilk iki eleştiri dahilinde kopukmuş gibi görünen zorunluluk ile özgürlük ve bilgi ile isteme arasındaki bağı kurmaya ve bu çerçevede bir teleoloji fikrini geliştirmeye çalışır. Bu üç sorunun yanıtı ise bizi “insanın neliği” sorununun çözümüne götürür.

Kant yukarıda ifade ettiğimiz görüşleriyle, henüz kendi yaşadığı dönemde Alman İdealizmiyle başlamış olan uzun bir felsefi geleneğe damgasını vurmuş bir filozoftur. Kant’ın düşüncelerinin etkisi herhangi bir felsefe akımıyla sınırlı kalmamış, bu düşünce gerek Kıta felsefesinde gerekse de Analitik felsefede belirleyici bir düşünce olarak görülmüştür. Felsefe tarihinin kendisinden sonraki dönemlerine etki eden bir filozof olmanın yanında, Kant’ın düşünceleri “felsefe dışı” alanlara da nüfuz etmiştir. Siyaset bilimi, uluslararası ilişkiler gibi alanlarda Kant’ın düşünceleri, özellikle de onun “kozmopolitanizm” düşüncesi hâlâ tartışılmaktadır. Kant’ın düşüncelerinin II. Dünya Savaşı sonrası şekillenen dünyada Birleşmiş Milletler ve diğer uluslararası birliklerin ortaya çıkmasında da etkili olduğunu söylemek gerekir.

Bu denli etkili olmuş ve felsefe tarihinin temel direklerinden birisi hâline gelmiş bir filozofun düşüncelerini yeniden tartışmaya açmak, zihin, imgelem, yapay zekâ gibi bilgisel sorunları Kant felsefesi açısından yeniden düşünmenin yanında, mülteci sorunu, yurttaşlık sorunu, kendisine sınırsız bir şekilde uygulama alanı bulan neo-liberalizmin etki alanına hapsolmuş “insan” sorunu gibi etik-siyasal sorunların gitgide daha altüst ettiği günümüz dünyasını anlamak açısından da elzemdir.

Bu yolda kaleme alınacak özgün çalışmalarınızı Pasajlar Sosyal Bilimler Dergisi‘nin “Immanuel Kant” temalı özel sayısı için bekliyoruz.

Temalar

Eleştiri Öncesi Dönem
Bilgi Felsefesi
Bilme Yetilerinin Yapısı ve İşlevi
Kant ve Diyalektik
Pratik Felsefe
İstencin Belirlenimi
Ahlaklılık ve Yasa
Özgürlük ve Otonomi Sorunu
Toplumsal Düzen ve Yasa
Yargıgücü ve İşlevi
Kant Estetiği
Teleoloji Sorunu
Kant’ın Tarih Felsefesi
Kant ve Aydınlanma
Din Felsefesi
Kant ve Alman İdealizmi
Yeni Kantçılık ve Heidegger
Analitik Felsefede Kant: Sentetik A Priori Yargıların Olanağı Sorunu
Zihin Felsefesi, Yapay Zeka ve Kant Felsefesi
Kozmopolitanizm ve Konukseverlik

Bu konu başlıkları, dergiye çalışma göndermek isteyen araştırmacılara fikir vermesi açısından dile getirilmiştir.
Başlıklar etrafındaki hemen her konuda, çağrı metninin temel kaygısına temas etmek şartıyla çalışma gönderilebilir.

Bilim Kurulu

Ahmet Ayhan Çitil, Prof. Dr.
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü

Betül Çotuksöken, Prof. Dr.
Maltepe Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Felsefe Bölümü

Hakan Çörekçioğlu, Prof. Dr.
Dokuz Eylül Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü

Doğan Göçmen, Prof. Dr.
Dokuz Eylül Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü

Hasan Bülent Gözkân, Prof. Dr.
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü

Mehmet Günenç, Prof.Dr.
İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü

Abdullah Kaygı, Prof. Dr.
Hacettepe Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü

Taşkıner Ketenci, Prof. Dr.
Mersin Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü

Kaan H. Ökten, Prof. Dr.
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü

Nebil Reyhani, Prof.Dr.
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü

Harun Tepe, Prof. Dr.
Hacettepe Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü

Lale Levin Basut, Doç. Dr.
Yeditepe Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü

Elif Çırakman, Doç. Dr.
Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü

Özlem Duva Kaya, Doç. Dr.
Dokuz Eylül Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü

Aliye Karabük Kovanlıkaya, Doç. Dr.
Galatasaray Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü

Çetin Türkyılmaz, Doç. Dr.
Hacettepe Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü

Toros Güneş Esgün, Dr. Öğr. Üyesi
Hacettepe Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü

Saniye Vatansever, Dr. Öğr. Üyesi
Bilkent Üniversitesi, İnsani Bilimler ve Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü


İlgili sayının ilk çağrı metninin ilan edildiği dönemdeki
unvan ve soyadı bazlı alfabetik sıralama dikkate alınmıştır.

Düzenleme Kurulu

Talha Dereci
Genel Yayın Yönetmeni

Dr. Çetin Türkyılmaz
Sayı Editörü

Çalışmanın Son Gönderim Tarihi
23 Ağustos 2020 Pazar – 23:59

İrtibat / Çalışmanın Gönderileceği E-Posta
pasajlar@dogubati.com

Genel yayın yönetmeni veya sayı editörüne, kişisel sosyal medya hesapları aracılığıyla, sayıya dair sorulan sorular cevapsız bırakılacak olup, her türlü konudaki irtibat üstte belirtilen e-posta adresi üzerinden kurulacaktır.

Çalışmanın hazırlanma aşamasında, sitenin üst menüsünde yer alan “Rehber” sayfasındaki hususlar dikkate alınmalıdır.

Bu çağrı metnini .pdf formatında buradan indirebilirsiniz.